Problemen en oplossingen

MS-klachten kunnen seks moeilijker maken, maar er zijn ook oplossingen te bedenken. Door bewuster met seks om te gaan en andere tijdstippen, houdingen, manieren en misschien hulpmiddelen uit te proberen, kunt u toch een plezierig seksleven hebben.

Klachten

Klachten die bij mannen en vrouwen voorkomen

U kunt door MS minder zin krijgen om te vrijen. U kunt te moe zijn voor seks. Sommige delen van de huid kunnen ongevoelig zijn of juist pijnlijk bij lichte aanraking­. Hierdoor is strelen niet meer prettig. Zwakke of juist stijve spieren (waardoor de knieën steeds gebogen zijn) kunnen bepaalde houdingen on­mogelijk maken. Een catheter kan bij seks onhandig zijn. Ten slotte is er soms minder con­trole over blaas of de darmen, waardoor iemand urine of ontlasting kan laten lopen (incontinentie).

Klachten bij mannen

Het komt vrij vaak voor dat mannen met MS moeite hebben om een stijve penis (erectie) te krijgen of te houden. Soms lukt dit helemaal niet, soms blijft de penis half stijf. Ook kunnen er problemen zijn met klaarkomen (orgasme). Het lukt niet of slechts met moeite en het kan een minder lekker gevoel geven (soms zelfs een ver­velend gevoel). Ook kunnen er problemen zijn met de zaadlozingen (spuiten). Soms lukt dit niet of alleen met moeite.

Klachten bij vrouwen

Vrouwen kunnen een droge vagina hebben. Ook kunnen zij moeite hebben met klaarkomen, doordat de vagina en de kittelaar (clitoris) minder gevoelig zijn. Soms is die echter juist overgevoelig en pijnlijk. Vrouwen kunnen last hebben van slappe spieren onder in hun bekken, of van stijve spieren waardoor hun bene­n tegen elkaar gedrukt worden. Sommige vrouwen kunnen na de gemeenschap blaasklachten krij­gen­, het gevoel van een beginnende blaasontsteking.

Oplossingen

Seksuele problemen zijn zeer verschillend, en hoe iemand ermee omgaat verschilt ook van persoon tot persoon. De adviezen die hier staan, zijn daarom misschien niet helemaal op uw situatie van toepassing. Kijk wat u aanspreekt. Eerst wordt de behandeling beschreven van de klachten die hiervoor genoemd zijn. Daarna worden algemene adviezen gegeven.

Klachten bij mannen en vrouwen

Als u te moe bent om te vrijen, kies dan een moment van de dag dat u meer e­­nergie hebt (bijvoorbeeld als u wakker wordt). U kunt ook van tevoren rusten. U moet seks dan wel van tevoren afspreken. Daardoor lijkt het minder spontaan, maar eigenlijk is het enige wat u doet er meer aandacht aan besteden dan vroeger. Sommige houdingen kunnen minder vermoeiend zijn (voor een man bijvoorbeeld: tijdens de gemeenschap onder liggen). Andere houdingen kunnen helpen wanneer u last hebt van slappe spieren. Probeer wat voor u het beste werkt.

Vertel de ander waar hij rekening mee moet houden, bijvoorbeeld bij ongevoelig­heid of pijn van de huid. Zeg het altijd wanneer u pijn hebt, want als u het niet vertelt om het vrijen niet te verstoren, houdt uw plezier meestal op.

U kunt proberen te zoeken naar andere delen van uw lichaam die prettig en opwindend zijn om aan te raken (‘erogene zones’). Na enige oefening blijkt dat heel goed te kunnen en zelfs een gevoel van klaarkomen op te leveren.

Als door gespannen spieren uw knieën steeds gebogen zijn, kunt u bijvoorbeeld op uw rug gaan liggen of op uw zij met opgetrokken knieën (dit geldt zowel voor mannen als vrouwen).

Als u urine of ontlasting laat lopen, of als u hier bang voor bent, kunt u voor het vrijen naar de WC gaan. U kunt ook een douche of bad nemen; dan weet u zeker dat u geen onprettige geur hebt. Als u met z’n tweeën baadt, kan het een leuk begin zijn van de vrijpartij.

Als u een catheter hebt, kunt u het volgende proberen. Vrouwen kunnen de catheter uit doen (zij moeten wel weten hoe deze weer goed ingebracht kan worden) of deze catheter met pleister op de buik of op de lies vastplakken. Mannen moeten in overleg met de arts bepalen of en wanneer de catheter uit mag. Ook kan de catheter naar achteren worden geklapt (langs de bovenkant van de pe­nis­): er kan dan een condoom overheen worden gedragen.

Klachten bij vrouwen

Wanneer de clitoris minder gevoelig is, kunt u met behulp van een hand of een vibrato­r vaak wel een orgasme krijgen. Een vibrator is te koop bij sekswinkels, maar is onder de naam van ‘massagestaaf’ ook te bestellen bij postorderbedrij­ven. Bij een droge vagina kan glijmiddel uitkomst bieden, bijvoorbeeld Sensilube of KY (verkrijgbaar bij de drogist). Als u vrijt met een condoom neem dan geen glij­middel op oliebasis (bijvoorbeeld Nivea, vaseline of massage-olie), want deze tasten het condoom aan.

Als uw benen bij elkaar gedrukt worden door spastische spieren in uw dijbeen, kan gemeenschap moeilijk worden. U kunt dan vóór het vrijen me­dicijnen innemen om uw spieren te ontspannen (geldt ook voor mannen, zie hierna). Ook kunt u samen proberen een andere houding te vinden waarbij deze klach­ten minder storend zijn. Een fysiotherapeut of ergotherapeut kan desgewenst advies geven over spasmeremmende houdingen. U kunt kussens gebruiken om u te ondersteunen. Soms helpt een warm bad van tevoren.

Als uw spieren op de bodem van uw bekken slap zijn, wordt ook uw vagina slap. Hierdoor voelt u het heen en weer bewegen van de penis minder goed. Ook hier kan een andere houding uitkomst bieden, waarbij u bovenop zit (al of niet schrij­lings) of ligt. Bij al deze klachten geldt dat u ook ander­e manieren van vrijen kunt uitproberen, bijvoorbeeld door te strelen of door klaar te komen door een hand of mond.

Klachten bij mannen

Wanneer u last hebt van stijve spastische spieren: zie de adviezen onder Klachten bij vrouwen, hierboven.

Wanneer de penis niet stijf genoeg wordt, is geslachtsgemeenschap moeilijk uit te voeren. U kunt uw partner ook op een andere manier bevredigen, bijvoorbeeld met de hand of met de mond. U zelf kunt ook op deze manier tot klaarkomen gebracht worden. Ook het wrijven van de (half)slappe penis langs de kittelaar van uw vrouwelijke partner kan plezierig zijn.

Bedenk ook dat problemen met de erectie vaak te maken hebben met faalangst, zodat een eerlijk gesprek hierover heel veel goed kan doen (zie hiervoor onder Faalangst). In dat geval kan het ook helpen wanneer u en uw partner afspreken om elkaar een tijdlang alleen maar te strelen zonder dat u gemeenschap hebt. Hierdoor kan de faalangst afnemen, waardoor het na verloop van tijd wel weer lukt om een erectie te krijgen.

Sommige medicijnen kunnen problemen geven bij het stijf worden van de penis. Lees de bijsluiter en overleg bij erectieproblemen met uw arts. Eventueel kan de dosis verminderd worden of worden gekozen voor een ander middel. Uw arts kan u ook doorverwijzen naar een specialist of seksuoloog.

Er zijn verschillende hulpmiddelen voor mannen met erectieproblemen:

• Kunstpenis (hol): de eigen penis kan hier geheel of gedeeltelijk worden ingebracht. Dit geeft het idee van een langere, dikkere en stijvere penis.
• Vibrator: er zijn verschillende vibrators op de markt die kunnen helpen om een erecti­e op te wekken of te versterken.
• Steuncondoom: een condoom dat om de stijve penis wordt geschoven, waarna met de knijpbal de dubbele wand van het condoom wordt opgepompt. Als de penis slap wordt is gemeenschap toch mogelijk.
• Penisring: als u wel een erectie krijgt maar deze verdwijnt weer snel, kunt u een elastische ring gebruiken om de erectie wat langer aan te houden. De ring wordt om de basis van de penis heen geschoven, waardoor de afvoer van bloed wordt tegengegaan en de penis stijf blijft. Na maximaal een half uur moet de ring w­orden afgedaan omdat de bloedtoevoer niet te lang mag worden afgesloten.
• Vacuümpomp: een soort koker die u over de penis heen schuift. Met het pompje zuigt u de lucht weg en door de onderdruk wordt de penis stijf. Daarna kunt u een elastische ring die om de koker zit over de basis van de penis schuiven. Ook hier geldt dat u de ring na maximaal een half uur moet verwijderen.
• Injecties: injecties van bepaalde stoffen in één zwellichaam van de penis kan een volledige erectie opleveren die lang genoeg aanhoudt om geslachtsgemeenschap mogelijk te maken. De huisarts kan u voor deze methode verwijzen naar de uroloog. Deze leert u of uw partner de techniek van het spuiten en stelt de juiste dosis vast. Op dit moment worden twee stoffen veel gebruikt: papaverine-fentolamine (andros­kat) en alprostadil (MUSE). Deze methode blijkt bij veel mannen goed te werken en heeft bij juist gebruik geen nadelige gevolgen voor de penis. Veel mannen die erectieproblemen hadden als gevolg van faalangst, stoppen na verloop van enkele maanden met de injecties omdat ze weer spontaan erecties krijgen. De faalangst is dan verdwenen omdat zij (door de injecties) weer zelfvertrouwen hebben gekregen.
• Penisprothese: pas als de hiervoor genoemde hulpmiddelen geen erectie opleveren kan door een operatie een erectieprothese worden ingebracht. Op dit moment worden twee soorten prothesen gebruikt: de buigbare en de oppompbare prothese. Bij de buigbare prothese worden twee buigbare staafjes in de zwellichamen aan­gebracht. De penis blijft dan altijd stijf, maar kan tegen het lichaam aan worden gebogen zodat hij onder de kleding onzichtbaar blijft. Bij de oppompbare (hydraulische) prothese worden twee soepele cilinders ingebracht, samen met een pompje en een klein ballonvormig zakje gevuld met vloeistof en een pompje. Door op het pompje te drukken te drukken wordt de vloeistof van­uit het reservoir naar de cilinders overgebracht. De cilinders zetten uit en vullen de zwellichamen. Na het legen van de cilinders is de penis weer slap. Deze prothese kan een natuurlijke erectie goed nabootsen. Nadeel van de penisprotheses is (bijvoorbeeld) de kans op infecties.

Medicijnen

Er zijn tegenwoordig ook medicijnen verkrijgbaar die helpen om een erectie te krijgen: sildenafil (Revatio, Viagra), tadalafil (Cialis) en vardenafil (Levitra). Informeer bij uw arts.

Klachten over niet of moeilijk kunnen klaarkomen of zaad spuiten kunnen niet worden opgelost door de tips die we hier geven. Deze klachten zijn moeilijker op te lossen. U kunt een bezoek aan een seksuoloog overwegen.