MS in het kort

Multiple sclerose betekent dat er verharde plekken zijn in het centrale zenuwstelsel, waarin de cellen van het zenuwstelsel zijn aangetast. Door deze verhardingen ontstaan verstoringen in de zenuwgeleiding. Dit kan een groot aantal verschillende klachten veroorzaken. De precieze oorzaak van MS is niet bekend. MS komt vaker voor in koude dan in warme landen en vaker bij vrouwen dan bij mannen. De ziekte verloopt bij iedereen anders. Meestal wisselen periodes van verergering en periodes van verbetering van de klachten elkaar af. MS kan veel verschillende klachten met zich meebrengen, maar is niet dodelijk, besmettelijk of erfelijk.

Betekenis

De woorden multiple sclerose betekenen: ‘verharde plekken die op meerdere p­laatsen voorkomen’ (multiple = meervoudig; sclero = hard). MS is een ziekte van het centrale zenuwstelsel (hersenen en ruggenmerg). Bij MS ontstaan op meerdere plaatsen in het centrale zenuwstelsel verharde plekken. Deze plekken worden ook wel ‘plaques’ genoemd.

Het zenuwstelsel

Het zenuwstelsel bestaat uit drie onderdelen: hersenen, ruggenmerg en zenuwen. De zenuwcellen verbinden hersenen en ruggenmerg met alle delen van het lichaam. De zenuwen buiten het ruggenmerg en de hersenen worden niet aangetast door MS.

De hersenen en het ruggenmerg worden samen het centrale zenuwstelsel genoemd. Hierin ontstaan de verharde plekken. Door die verharde plekken werkt het centrale zenuwstelsel niet goed meer. Daardoor ontstaan allerlei klachten zoals verlammingen en storinge­n in het gevoel. Elders vindt u meer informatie over het zenuwstelsel en het effect van MS daarop.

Mogelijke oorzaken

De precieze oorzaak van MS is onbekend. Er wordt wel aan een aantal oorzaken gedacht, maar er zijn geen harde bewijzen. Op dit moment denkt men dat MS niet één oorzaak heeft, maar dat MS ontstaat door een combinatie van oorzaken. Bijvoorbeeld: een infectie met een virus, een erfelijke aanleg en een stoornis van het afweersysteem.

Wie krijgt MS?

MS komt vaker voor in landen met een gematigd klimaat dan in warme landen­. In Nederland komt MS bijvoorbeeld minder vaak voor dan in Zweden, maar vaker dan in Italië. Het is niet duidelijk hoe dat komt.

Nederland telt meer dan zestienduizend mensen met MS. Elk jaar komen er ongeveer tweehonderdzeventig mensen bij. Vrouwen krijgen vaker MS dan mannen (ongeveer twee tot drie keer zo vaak) en blanke mensen krijgen vaker MS dan gekleurd­e mensen. De meeste mensen zijn tussen de vijfentwintig en vijf­enveertig jaar als de eerste klachten optreden. Soms wordt bij jongeren onder de vijf­entwintig jaar de diagnose MS gesteld. MS komt ook bij kinderen voor.

Verloop

MS verloopt bij iedereen anders

Als u weet dat u MS hebt, kunt u zich afvragen hoe de ziekte zal verlopen en welke klachten u zult krijgen. Omdat MS bij iedereen anders verloopt, is op die vrage­n geen eenvoudig antwoord te geven. Sommige mensen krijgen klachten waarvan anderen nooit last zullen hebben, en ook de ernst van de klachten kan erg verschillen.

Veel mensen denken bij MS direct aan een rolstoel. Dat is niet juist! Tien jaar na de diagnose kan tachtig procent van de mensen met MS nog lopen. Na twintig jaar is dat iets minder dan de helft. Een kleine groep (tien procent) raakt inderdaad binnen een korte periode (binnen vijf jaar) ernstig gehan­di­capt­, maar er zijn ook mensen (tien tot vijftien procent) die gedurende het hele leven maar weinig hinder van MS hebben. In ieder geval is het niet zo, dat u door MS altijd in een rolstoel terechtkomt.

Verergering en verbetering van de klachten

Het verloop van de ziekte verschilt per persoon, maar vaak zijn de klachten wisselend. Een periode van verergering van de klachten wordt dan gevolgd door een periode van verbetering. In zo’n periode van een paar weken of maanden, verdwijnen de klachten weer gedeeltelijk of soms helemaal. Een periode van verergering wordt ook wel een exacerbatie (opflakkering), aanval of Schub genoemd (spreek uit ‘sjoep’).

Omdat de klachten meestal wel verbeteren, maar vaak niet volledig herstellen, gaat iemand in de loop der jaren wel achteruit. Wanneer de MS een tijd bestaat (meestal pas na een behoor­lijk aantal jaren) herstellen de klachten niet meer, maar worden ze geleidelijk ernstiger. Bij een klein aantal mensen (tien procent) komen nooit perioden van vererge­ring en verbetering voor, maar nemen de klachten vanaf het begin lang­zaam toe (primair progressieve MS).

Klachten

MS kan heel veel verschillende klachten met zich meebrengen. Deze worden hier­na beschreven. De lijst is lang, maar schrik hier niet van. Niet alle klachten komen bij iedereen voor! Welke klachten zullen optreden is niet te voorspellen en verschilt van persoon tot persoon. In ieder geval is het zo, dat u maar met een deel van deze klach­ten te maken zult krijgen.

• Oogklachten. Door ontsteking van de oogzenuw kunnen één of beide ogen achteruit gaan. Meestal verdwijnen deze klachten op den duur helemaal of gedeeltelijk. Ook dubbelzien kan voorkomen.
• Moeheid. Moeheid bij MS is erger dan bij veel andere aandoeningen en gaat minder snel over. Moeheid bij MS kan een langdurige, hinderlijke klacht zijn.
• Klachten bij het plassen. Vaak begint het ermee dat mensen hun urine niet kunnen ophouden: zodra ze aandrang voelen, moeten ze ook plassen. Ook blaasontstekingen komen vaker voor.
• Pijn. Het gaat meestal om kortdurende aanvallen van pijn, bijvoorbeeld aangezichts­pijn. Soms gaat het om langdurige pijn, bijvoorbeeld een branderig gevoel in armen of benen, of pijn laag in de rug.
• Klachten van de spieren. Het kan gaan om zwakte van de spieren of om stijve spieren (spasticiteit).
• Stoornissen van het gevoel. Dit zijn bijvoorbeeld een doof gevoel of juist prikkelingen in delen van het lichaam.
• Stuurloosheid. Bijvoorbeeld: moeilijker fijne bewegingen uitvoeren (schrijven, knopen dicht­maken) of moeilijkheden met lopen of praten.
• Stoelgang. Het kan gaan om verstopping of juist diarree.
• Seksuele stoornissen, zoals erectiestoornissen (impotentie) bij mannen.

Verder kunnen er nog andere klachten voorkomen. 

Vooruitzicht

MS is geen dodelijke ziekte. Het komt maar zelden voor dat iemand overlijdt aan de directe gevolgen van MS. Wel is het zo dat mensen in een laat stadium kunnen overlijden aan de indirecte gevolgen (complicaties). Door MS kan slijm soms moeilijk worden op­gehoest, waardoor er longontsteking kan ontstaan. Soms kan door MS de blaas niet goed geleegd worden, wat een ontsteking van de urinewegen tot gevolg kan hebben. Deze ontstekingen zijn indirecte gevolgen van MS en kunnen soms het leven bekorten.

MS is geen besmettelijke ziekte. U kunt het niet oplopen door lichamelijk contact met iemand die MS heeft.

MS komt in sommige families vaker voor. Als dit in uw familie zo is, hebt u een grotere kans (aanleg) om MS te krijgen. Het is echter niet zo dat u ook zeker MS zult krijgen. MS is dus niet erfelijk.