Tips voor het dagelijks leven

Er zijn heel wat tips en handigheidjes die het dagelijks leven met MS makkelijker kunnen maken. Bij moeheid is het belangrijk dat u uw energie probeert te sparen en goed te verdelen. Voor wassen, douchen of baden zijn er allerlei hulpmiddelen, zoals speciale handgrepen of een anti-slipvloer. Ook voor aankleden, koken en andere dagelijkse bezigheden bestaan diverse hulpmiddelen die een uitkomst kunnen bieden. Soms kunnen simpele tips een groot verschil maken, zoals keukenartikelen handig opbergen, of zittend strijken. Een ergotherapeut kan u leren om goed om te gaan met uw energie en advies geven over hulpmiddelen.

Algemeen

Veel dagelijkse activiteiten kunnen moeilijker worden als u MS hebt: wassen, aankleden, verzorging, toiletgebruik, eten koken enzovoort. Er zijn veel tips en hulpmiddelen om desondanks zo zelfstandig mogelijk te kunnen functioneren. Niet alles zal op u van toepassing zijn. Er zijn ook geen algemeen geldende regels. Gebruik de tips en adviezen die bij uw klachten passen. Wat hulpmiddelen betreft, is het handig deze vóór aanschaf eerst uit te proberen. Bij een ergotherapeut kunt u gericht advies krijgen.

De fysiotherapeut kan helpen uw conditie en uithoudingsvermogen te verbeteren en kan ondersteuning bieden bij het uitvoeren van uw dagelijkse (beweeg)activiteiten.

Moeheid

Vermoeidheid kan een slechte invloed hebben op de MS-klachten. Voorkom dus grote vermoeidheid en maak zo goed mogelijk gebruik van uw energie.

Daarnaast is het belangrijk dat alles wat u doet veilig gebeurt. Dit kan inhouden dat u handelingen die u al jaren op een bepaalde manier doet, opeens anders moet doen. Dat kan niet van de ene op de andere dag, ook omdat het gevolgen heeft voor mensen in uw omgeving.

Wacht niet te lang voordat u de hulp van een ergotherapeut inroept. Als u leert goed om te gaan met uw energie, hebt u waarschijnlijk meer energie om díe d­ingen te doen die u leuk vindt.

Tips

• Deze had u waarschijnlijk al bedacht: laat zware (huishoudelijke) werkzaamheden over aan anderen. Toch kan dit moeilijk zijn. Sommige mensen vinden het vervelend om steeds hulp te vragen. Voor alleenstaanden is er geen hulp. Eventueel kunnen zij huishoudelijke hulp aanvragen bij de thuiszorgorganisatie.
• Probeer te zorgen voor een goede afwisseling van rust en activiteit.
• Bepaal voor uzelf welke activiteiten op een dag strikt noodzakelijk zijn en welke alleen gewenst zijn. Probeer hier een goede verdeling in te vinden. Dit kunt u doen door een planning te maken waarin u noodzakelijke en wenselijke activiteiten steeds met elkaar afwisselt. Wissel ook zware en lichte activiteiten met elkaar af.
• Vraag u bij alles wat u gaat doen af, of u de gehele activiteit of onderdelen daarvan kunt overslaan.
• Probeer energie te sparen door handelingen in een andere volgorde te doen. Bijvoorbeeld: doe de zware boodschappen op de terugweg, niet op de heenweg. Kijk ook of u handelingen kunt combineren. Bijvoorbeeld: bedenk wat u allemaa­l van één hoog moet halen, zodat u maar één keer de trap op en af moet.
• Het kan nuttig zijn uw activiteiten op een rijtje te zetten. Stel uzelf hierbij zes simpele vragen: Wat doe ik? Waar doe ik dat? Wie doet het? Wanneer doe ik het? Hoe doe ik het? Waarom doe ik het? Vervolgens gaat u per stap bekijken of deze anders kan zodat u energie bespaart. Kunt u een activiteit bijvoorbeeld op een andere manier doen, op een plek die dichter bij huis is, kan iemand helpen bij een activiteit of kunt u een hulpmiddel gebruiken? Enzovoort.

Wassen, douchen, baden

• Bent u snel vermoeid of staat u niet stevig, douche of was uzelf dan zittend, bijvoor­beeld op een plastic tuinstoel. Het is ook mogelij­k om een douchestoel te lenen bij de thuiszorgwinkel. U kunt hier meestal tot zo’n half jaar iets lenen. Als een douchestoel langer dan een half jaar nodig is, is het mogelijk een douchestoel of een vast douchezitje aan de muur aan te vragen via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
• Als u bang bent om te vallen, laat dan vaste handgrepen en beugels in de badkamer aanbrengen. Er zijn ook speciale handgrepen die op de rand van het bad geplaatst kunnen worde­n om het in en uit bad stappen te vergemakkelijken.
• Er kan eventueel een badlift geplaatst worden. Meestal wordt het bad eerder vervangen door een douche. Dit gebeurt meestal in overleg met de gemeentelijke instantie die de Wmo uitvoert.
• Leg anti-slipmateriaal in de douche, vóór en in het bad. Wanneer u vaak uitglijdt kunt u soms een anti-slipvloer in de badkamer vergoed krijgen via de Wmo.
• Een badplank ligt over de rand van het bad en is om op te zitten als u niet meer kunt gaan zitten of op kunt staan uit het bad.
• Een badzitje ligt ook over de rand van het bad, maar hangt lager in het bad.
• Zorg dat alles wat u nodig hebt binnen handbereik ligt (bijvoorbeeld door de zeep aan een touw te hangen).
• Doe de badkamerdeur niet op slot als het niet nodig is.
• Voor mensen in een rolstoel zal de badkamer en het baden individueel bekeken moeten worden. Vraag hierover advies aan de ergotherapeut.

Aankleden

• Koop kleding die u gemakkelijk kunt aantrekken. Bijvoorbeeld ruime kleding, van elastisch materiaal, kleding zonder knopen.
• Hebt u moeite met fijne bewegingen, gebruik dan grote knopen, ritsen voorzien van lusje of sleutelring en klittenband. (Tip: was klittenband met beide zijden op elkaa­r en nooit op 90 graden. Gebruik de droogtrommel liever niet: deze kan te heet zijn voor klittenband).
• Kunt u niet bukken, gebruik dan elastische veters of instapschoenen samen met een lange schoenlepel.
• Het aantrekken van sokken en panties kan soms moeizaam zijn, gebruik een sok- of panty-aantrekker.
• Mensen in een rolstoel zijn gebaat bij goed ventilerende kleding (katoen, badstof). De kleding moet plooivrij getrokken worden bij het zitten in de rolstoel om de kans op drukplekken (doorzitten) zo klein mogelijk te houden.

Verzorging van uw uiterlijk

• Zorg voor een goed bereikbare toilettafel waarop u al uw spullen kwijt kunt.
• Een voor goede verlichting maakt het uitvoeren van fijne bewegingen gemakkelijker.
• Gebruik een elektrisch scheerapparaat (bij voorkeur draadloos).
• Een elektrische tandenborstel kan een uitkomst zijn.

Bij rolstoelgebruik moet de wastafel op de goede hoogte zijn aangebracht. Vraag eventueel advies aan de ergotherapeut.

Toiletgebruik

• Als u moeite hebt met opstaan van het toilet, probeer dan een stabiele toiletverhoger of vraag een verhoogde toilet­pot aan bij de gemeente. Houd er wel rekenin­g mee dat een verhoogde toilet­pot een slechte invloed kan hebben op uw stoelgang omdat u een andere zithouding krijgt.
• Laat handgrepen aanbrengen in het toilet, zodat u zich niet aan het fonteintje hoeft op te trekken.
• Doe de deur niet op slot.
• Een urinaal of po-stoel is een handig hulpmiddel als er geen toilet in de buurt van de slaapkamer is.

Eten

• Gebruik scherp, eventueel licht bestek. Er bestaat ook bestek met een verdikt heft.
• Er bestaan speciale drinkbekers die gebruikt kunnen worden bij stuurloosheid, krachtsvermindering en slikstoornissen.
• Er zijn ook speciale borden en snijplankjes waarop uw eten vast kunt pinnen, zodat het beter blijft liggen tijdens het snijden.

Keukenactiviteiten

• Berg alle artikelen die u voor eenzelfde doel gebruikt goed binnen bereik en bij elkaa­r op, bijvoorbeeld alle koffiebenodigdheden in één kastje.
• Probeer alle artikelen zo neer te zetten, dat deze goed met twee handen te pakken zijn.
• Stapel zo min mogelijk. Verwijder alle weinig gebruikte of overbodige spullen uit de keuken.
• Probeer zo veel mogelijk dingen zittend te doen. Informeer bij uw zorgverzekeraar of u in aanmerking komt voor een verrijdbare werkstoel, een in hoogte verstelbare keukenkruk of zadelkruk. De ergotherapeut kan deze voorzieningen thuis met u uitproberen en u helpen met een eventuele aanvraag.
• Zet voor u gaat koken alle spullen klaar die u nodig hebt. Dat werkt veel prettiger.
• Maak wanneer u het kunt betalen gebruik van gemaksartikelen zoals: afwasmachine, magnetron, keukenmachine en elektrische blikopener.
• Voorkom tillen: schuif pannen en dergelijke over het aanrecht, zet de pan neer als u er water in doet, giet pannen af in het vergiet in plaats van ze te blijven tillen.
• Deel de koelkast zo handig mogelijk in en verhoog hem, zodat u niet hoeft te bukken.
• Als u minder kracht in uw handen hebt is het makkelijk om uw etenswaren vast te zetten op een snijplank.
• U bespaart energie door voor u gaat schillen of snijden, een krant neer te leggen, zodat u alle afval in één keer kunt weggooien.

Als u de maaltijd niet zelf kunt bereiden, kunt u tegen betaling een maaltijd bestellen bij verzorgingshuizen of dienstencentra. Verder is er een groot aantal verschille­nde kant-en-klare maaltijden te koop.

Een ergotherapeut kan u meer tips en adviezen geven.

Tips voor andere huishoudelijke karweitjes

Veel van de onderstaande tips zijn bedoeld om het werk lichter te maken. Waarschijnlijk hebt u zelf al veel handigheidjes bedacht, zoals emmers niet tot de rand vullen. Toch vindt u misschien nog een tip die u kunt gebruiken.

• Probeer zittend te strijken. Niet alle strijkplanken zijn hier geschikt voor; als u toe bent aan een nieuwe kunt u hier bij de aanschaf rekening mee houden.
• Iedereen die wel eens de was doet weet hoe loodzwaar de natte was kan zijn. Verplaats deze was in kleine hoeveelheden, bijvoorbeeld in een plastic kratje met wieltjes.
• Bukken en op de knieën zitten is erg zwaar. Probeer dit te vermijden, bijvoorbeeld door de vloer met een mop te dweilen.
• Verdeel het boodschappen doen over de week of laat de boodschappen thuis bezorgen. Niet alle winkels bieden die mogelijkheid en vaak wordt er geld voor gevraagd.
• U kunt gebruik maken van een boodschappenwagentje. Deze worden vaak gezien als ‘tuttig’, maar ze kunnen wel erg handig zijn.
• Via een thuiszorgorganisatie kunt u een (vaste) hulp aanvragen voor in de huishouding. Een eventuele vergoeding kunt u aanvragen bij uw gemeente, via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).
• Als u een rolstoel gebruikt, kunt u uw keuken laten aanpassen. Omdat dit een behoorlijke ingreep is, is het aan te raden hulp te vragen aan een ergotherapeut.

Bed

• Als u problemen hebt met opstaan uit uw bed, verhoog dan het bed door middel van klossen.
• U kunt een touwladder (zie de tekeningen hierna) of ‘papegaai’ (een handgreep boven het bed waaraan iemand zich kan optrekken) gebruiken als u moeilijk in een zittende houding kunt komen. Een papegaai is via de thuiszorgorganisatie te lenen.
• Als u veel problemen krijgt met in of uit bed stappen, of als u op bed wordt verzorgd, is het mogelijk een in hoogte verstelbaar bed (hoog/laag bed) te lenen van een thuiszorgorganisatie bij u in de buurt. Zo’n bed kan ook door de ergo­therapeut of huisarts aangevraagd worden bij uw zorgverzekeraar. Als u pijnklachten of drukplekjes hebt, bestaat er gevaar voor door­liggen. In zo’n geval kan in overleg met huisarts, wijkver­ple­ging of ergotherapeut een speciale matras geleend worden bij de thuiszorg.
• De ergotherapeut kan u ook advies geven over hoofdkussens en andere hulpmiddelen om in en uit bed te komen.

Stoel

• Zorg voor een stevige hoge stoel met doorlopende armleuningen.
• Leg geen losse kussens in de stoel, want hierdoor glijdt u onderuit.
• Vraag zo nodig advies aan een ergotherapeut als u een (senioren)stoel aan wilt schaffen.
• De ergotherapeut kan u informeren over de aanvraag van een aangepaste stoel.

Lopen

• Verwijder in huis alle losliggende kleden, dingen waarover u kunt struikelen en zo mogelijk de drempels.
• Zorg dat de trapbekleding stevig vast zit, zodat u niet kunt struikelen, en ver­wijder losliggende snoeren.
• Overleg met de fysiotherapeut over loophulpmiddelen.
• Zorg voor voldoende stevige steunpunten in huis.
• Uw fysiotherapeut kan u informeren over een geschikt loophulpmiddel.

Communicatie

• Als u moeite hebt met het gebruik van een pen, probeer dan een penverdikker uit. Deze kunt u met behulp van elastiek ook zelf maken. Bij veel winkels zijn ook dikke pennen te koop.
• Maak gebruik van hulpmiddelen die het lezen vergemakkelijken, zoals een lees­liniaal, leesloep, boeken met een groot lettertype en ‘gesproken’ boeken.
• Bij de KPN-winkels zijn speciale telefoons verkrijgbaar, zoals een ‘handen-vrij telefoon’, een telefoon met extra grote toetsen, telefoonstandaards enzovoort.
• Zorg dat er meer dan één telefoonaansluiting aanwezig is.
• Er zijn telefoons die u kunt programmeren met een aantal nummers die u vaak gebruik­t en telefoons die het laatstgekozen nummer onthouden (‘redial’).
• Een antwoordapparaat of voicemail kan handig zijn wanneer u de telefoon niet snel kunt opnemen­.

Werk

• Besteed veel aandacht aan uw meubilair en werkhouding.
• Zorg voor afwisseling van rust en activiteit, dit is een goede manier om over­belasting te voorkomen.
• Ga bij klachten tijdig naar uw bedrijfsarts, wacht hier niet te lang mee.
• Er bestaat een speciale financiële regeling om voorzieningen op uw werk mogelijk te maken, voor meer informatie kunt u terecht bij de UWV (0900 - 92 94, www.uwv.nl).