Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg)
Vanaf januari 2009 is de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) in werking getreden. Daarin staan tal van regelingen die ervoor moeten zorgen dat u voor de extra kosten die u maakt wordt gecompenseerd. Afhankelijk van uw inkomen kunt u een tegemoetkoming in de kosten van uw zorgverzekering krijgen, via een zorgtoeslag.
In het kort
Als u chronisch ziek bent, of gehandicapt moet u veel uitgaven doen, die andere mensen niet hebben. In de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten wordt geregeld dat chronisch zieken en gehandicapten worden gecompenseerd voor de extra kosten die zij door hun ziekte hebben en die niet op een andere manier worden vergoed. De Wet gaat in per 1 januari 2009 en komt in de plaats van de aftrekpost buitengewone uitgaven. Tal van ‘oude’ regelingen, zoals de arbeidsongeschiktheidsaftrek, het chronisch ziekenforfait en de ouderdomsaftrek komen op die datum te vervallen en worden vervangen door andere regelingen (toeslagen). Ook de premie voor de aanvullende zorgverzekering kan niet meer worden afgetrokken. Via de belasting blijven alleen de specifieke zorgkosten aftrekbaar.
Afhankelijk van uw persoonlijke situatie krijgt u door de invoering van de Wtcg óf een bedrag via het Centraal Administratie Kantoor (CAK) óf via de Belastingdienst – als geldbedrag, in de vorm van een aftrek of als compensatie- óf via beiden.
Nieuwe regelingen
- Er komt een algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten.
- De eigen bijdrage voor mensen die in een zorginstelling wonen (AWBZ) of gebruik maken van thuiszorg (ook AWBZ) gaat omlaag. Ook de eigen bijdrage voor de Wmo gaat omlaag.
- Voor specifieke zorgkosten komt een nieuwe, meer beperkte belastingmaatregel.
De algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten
Veel chronisch zieken en gehandicapten krijgen een keer per jaar een algemene tegemoetkoming. U kunt minimaal € 150,- en maximaal € 500,- krijgen, afhankelijk van uw situatie. Gekeken wordt met name naar uw leeftijd en naar de hoeveelheid zorg die u nodig heeft.
U hoeft de tegemoetkoming niet zelf aan te vragen. Het Centraal Administratie Kantoor (CAK), dat het bedrag uit zal keren, krijgt de gegevens over de zorg die u hebt gebruikt via uw zorgverzekeraar, de gemeente en het CIZ. Voor het eerste jaar van de regeling geldt: U kunt het bedrag over 2009 in november 2010 op uw rekening verwachten. Een voorschot is niet mogelijk. De tegemoetkoming is vrijgesteld van inkomstenbelasting. Let op: als u facturen zelf hebt betaald, declareer die dan tijdig (nog hetzelfde jaar) bij uw zorgverzekeraar, dan tellen ze nog mee met de hoeveelheid zorg die u dat jaar hebt ontvangen.
Voorwaarden
Om in aanmerking te komen voor een tegemoetkoming gelden de volgende voorwaarden:
- Een indicatie voor langdurige AWBZ-zorg: U krijgt minstens 26 weken lang minimaal één uur per week AWBZ-zorg thuis of verblijft minstens 26 weken lang minimaal één dagdeel per week in een instelling.
- Langdurige hulp bij het huishouden via de Wmo: U krijgt minstens 26 weken lang minimaal een uur per week hulp bij het huishouden.
- Behandeling door een ziekenhuis voor bepaalde aandoeningen: bijvoorbeeld voor radiotherapie, chemotherapie, thuisbeademing, neurologie of dialyse. Bij deze behandelingen wordt gekeken naar de kosten van het jaar daarvoor, omdat de gegevens over de gemaakte kosten vaak pas laat bekend zijn.
- Revalidatiezorg in of door een revalidatiecentrum: ook hierbij wordt gekeken naar de kosten die u het jaar voorafgaand aan het jaar waar de tegemoetkoming betrekking op heeft, hebt gemaakt.
- Fysio- of oefentherapie voor bepaalde aandoeningen: bij verzekerden boven de 18 gaat het om bijvoorbeeld reuma, spierziekten, lympfoedeem of tumoren in weke delen. Voor de complete lijst zie www.minvws.nl. Voor de regeling voor onder de 18 jaar zie www.hetcak.nl.
- Intensief gebruik van bepaalde medicijnen: u moet minimaal 180 ‘dagdoseringen’ van een medicijn voor een chronische ziekte nodig hebben gehad. De medicijnen zijn opgesplitst in twee groepen; een lichte en een zware groep. Als u medicijnen van de ‘lichte’ groep gebruikt, moet u ook voldoen aan een van de eerder genoemde voorwaarden om in aanmerking te komen voor een algemene tegemoetkoming. U krijgt de tegemoetkoming ook als u medicijnen uit de ‘lichte’ groep gebruikt en daarnaast een vergoeding voor een bepaald hulpmiddel hebt gekregen, maar dan alleen in het jaar waarin uw zorgverzekeraar u die vergoeding heeft gegeven. Cholesterolverlagende medicijnen tellen niet mee.
- Vergoeding van bepaald hulpmiddelen: hulpmiddelen als een hoortoestel, stomamiddelen, incontinentiemateriaal, injectiespuiten en een geleidehond. Hulpmiddelen als brillen en lenzen tellen niet mee voor de regeling. Het gebruik van hulpmiddelen telt alleen mee in het jaar waarin u er van uw zorgverzekeraar een vergoeding voor heeft gekregen. Bovendien komen verzekerden die alleen aan deze voorwaarde voldoen, niet in aanmerking voor een algemene tegemoetkoming.
Voor meer voorbeelden van hulpmiddelen en om te zien welke medicijnen onder de lichte groep en welke onder de zware groep vallen kunt u kijken op www.hetcak.nl of www.veranderingenindezorg.nl.
Korting op de eigen bijdrage AWBZ/Wmo
Als u (tijdelijk) in een instelling woonde en u werd daar verzorgd (wordt officieel Zorg met Verblijf genoemd), dan betaalde u een eigen bijdrage. Deze kon u aftrekken van de belasting. Ook voor thuiszorg (wordt officieel Zorg zonder Verblijf genoemd) betaalde u een eigen, aftrekbare, bijdrage. Met de invoering van de Wtcg komt deze aftrek te vervallen. Woont u nu in een instelling, of krijgt u thuiszorg, dan betaalt u nog wel een eigen bijdrage. Maar in plaats van belastingaftrek krijgt u in de nieuwe regeling een korting op de eigen bijdrage. Dit geldt ook voor de zorg die u krijgt via de Wmo. Ook hierbij is de eigen bijdrage niet meer aftrekbaar en krijgt u korting op de eigen bijdrage.
Zorg met verblijf
Mensen die in een instelling wonen, krijgen vanaf januari 2009 korting op de factuur van de eigen bijdrage. Zij gaan dus minder betalen. Bent u 65 jaar of ouder? Dan gaat uw bijdrage met 8 procent omlaag. Bent u of is uw partner jonger dan 65? Dan gaat uw eigen bijdrage met 16 procent omlaag.
Verder tellen minder inkomsten mee bij het vaststellen van de eigen bijdrage. Het basisgedeelte van het inkomen van mensen die in een instelling wonen, en dat niet wordt meegeteld bij de vaststelling voor de eigen bijdrage, gaat omhoog vantwaalf-en-een-half naar vijfentwintig procent. Dit heet ook wel het vrijlatingspercentage.
De korting wordt meteen verrekend op de facturen van 2009. Zonodig met terugwerkende kracht. Begin 2009 ontvangt u bericht van het CAK als u in aanmerking komt voor de korting.
Zorg zonder Verblijf
Betaalt u een eigen bijdrage voor Zorg zonder Verblijf, oftewel thuiszorg? Dan krijgt u een korting van 33 procent. Daarnaast wordt de inkomensgrens voor de laagst mogelijke eigen bijdrage verhoogd met € 5.000,- voor mensen die jonger zijn dan 65. Daardoor gaan meer mensen de laagst mogelijke eigen bijdrage betalen.
U krijgt de korting over 2009 in een keer uitgekeerd. Hierover krijgt u in 2010 bericht. Het jaar 2009 is daarmee een overgangsjaar, want vanaf 2010 wordt de korting wel meteen verrekend op de factuur.
Eigen bijdrage Wmo
Betaalt u een eigen bijdrage Wmo? Dan krijgt u een korting van 33 procent. De korting geldt ook bij een persoonsgebonden budget. Daarnaast wordt de inkomensgrens voor de laagst mogelijke eigen bijdrage verhoogd met € 5.000,- voor mensen die jonger zijn dan 65. Daardoor gaan meer mensen de laagst mogelijke eigen bijdrage betalen.
De korting over 2009 wordt in april 2010 in één keer uitgekeerd. Bij een PGB is dat mogelijk eerder. Vanaf januari 2010 wordt de korting meteen verrekend op de factuur.
Belastingmaatregel voor specifieke zorgkosten
Als u uw aangifte over 2009 gaat doen, kunt u wellicht gebruik maken van de nieuwe fiscale regeling voor specifieke zorgkosten. Sommige uitgaven - maar wel veel minder - die eerder onder de aftrekpost buitengewone uitgaven vielen zijn nog steeds aftrekbaar. Het deel dat boven de zogenaamde drempel uitkomt, kunt u aftrekken van het inkomen waarover u belasting moet betalen.
Als u een laag inkomen hebt en weinig belasting betaalt, maar ook specifieke zorgkosten hebt, dan kunt u een beroep doen op de tegemoetkomingsregeling. Wat de drempel is en wat de tegemoetkomingsregeling inhoudt, komt verderop in de tekst aan bod.
Welke specifieke kosten?
Aftrekbaar als ‘specifieke zorgkosten’ blijven uitgaven voor:
- genees- en heelkundige hulp, maar geen ooglaserbehandelingen
- voorgeschreven medicijnen
- hulpmiddelen, zoals steunzolen of een kunstgebit of aanpassingen aan de woning
- visuele hulpmiddelen zoals een blindenstok of een blindengeleidehond, maar niet een bril of contactlenzen
- een op medisch voorschrift gehouden dieet
- extra gezinshulp
- extra kleding en beddengoed i.v.m. ziekte of invaliditeit
- ziekenbezoek
- vervoer, zoals reiskosten naar het ziekenhuis
Niet meer aftrekbaar zijn uitgaven voor (we noemen hier alleen wat nog niet eerder in de tekst aan bod is gekomen):
- het eigen risico (verplicht of vrijwillig)
- bevalling
- begrafenis en crematie
- adoptie. Hiervoor maakt het ministerie van Justitie een afzonderlijke (niet-fiscale) regeling.
- huisapotheek
U kunt deze uitgaven alleen aan de belasting opgeven als u hiervoor niet al via een andere regeling, bijvoorbeeld de bijzondere bijstand of via uw (aanvullende) zorgverzekering, een vergoeding hebt gekregen.
Voor wie?
Aftrekbaar zijn specifieke zorgkosten die u hebt gehad voor:
- uzelf, uw (fiscale) partner en uw kinderen onder de 27 jaar
- ernstig gehandicapten van 27 jaar of ouder die bij u wonen. Ernstig gehandicapt ben je als je aanspraak kan maken op opname in een AWBZ-instelling
- inwonende ouders, broers of zussen die afhankelijk zijn van uw hulp. Dat betekent dat als u ze niet zou verzorgen, ze professionele hulp nodig zouden hebben of in een tehuis zouden wonen
Drempel
Bij deze regeling geldt dus een drempel; alleen de kosten boven een bepaald bedrag zijn aftrekbaar. De drempel hangt af van uw drempelinkomen. Het drempelinkomen is het totaal van uw inkomsten en uw aftrekposten in de belastingboxen 1, 2 en 3, zonder uw persoonsgebonden aftrek. Voorbeelden van persoonsgebonden aftrek zijn alimentatie, studiekosten of giften. Hoe lager uw drempelinkomen is, hoe lager de drempel. Tot een verzamelinkomen van € 38.000,- is de drempel 1,65 procent van dit inkomen. Daarboven 5,75 procent. Voor meer informatie over de drempel voor 2009 belt u met de Belastingtelefoon: 0800 - 05 43.
Verhogingsfactor
De verhogingsfactor houdt in dat u tot een bepaald bedrag uw uitgaven mag verhogen. U mag hiervoor niet uw uitgaven voor genees- en heelkundige hulp en reiskosten voor ziekenbezoek gebruiken. Het drempelinkomen mag (voor 2009) niet meer dan € 32.127,- bedragen.
Bent u 65 jaar of ouder? U mag dan uw zorgkosten - net als in de oude regeling - verhogen met 113 procent. Als u aangifte doet over 2009, moet u wel al op 1 januari van 2009 65 jaar zijn. Bent u jonger dan 65? Dan wordt de verhogingsfactor langzaam afgebouwd. Voor 2009 geldt nog een percentage van 113; voor 2010 77 procent en vanaf 2011 40 procent.
Tegemoetkomingsregeling
Bij de regeling buitengewone uitgaven bestond een tegemoetkomingsregeling voor mensen met een laag inkomen. Bij de regeling specifieke zorgkosten blijft dat zo. Hebt u een laag inkomen en betaalt u weinig belasting, maar hebt u ook specifieke zorgkosten? Dan kunt u wellicht geld terugkrijgen van de belasting. Vul hiervoor een aangiftebiljet of T-biljet in.
Extra maatregelen
Door de invoering van de Wtcg verliezen arbeidsongeschikten en ouderen aftrekposten. Dat kan nadelig werken op hun inkomen. Om hen daarin tegemoet te komen zijn wat oude regelingen gehandhaafd en nieuwe maatregelen getroffen.
Compensatie verplicht eigen risico
De compensatieregeling voor het verplicht eigen risico blijft bestaan. De regeling is bedoeld voor mensen met meerjarig, onvermijdbare kosten, zoals chronisch zieken en gehandicapten. Wel gelden bepaalde voorwaarden. Het bedrag voor 2009 is vastgesteld op € 49,- en wordt automatisch door het CAK in november 2009 uitgekeerd.
Compensatie arbeidsongeschikten
Voorheen konden arbeidsongeschikten een vast bedrag aftrekken. Daarvoor in de plaats komt een jaarlijkse tegemoetkoming van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV). Deze uitkering staat los van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten.
Als u ten minste 35 procent arbeidsongeschikt bent en daarom op 1 juli 2009 recht hebt op een uitkering van het UWV, dan komt u in aanmerking voor deze tegemoetkoming. Het maakt hierbij niet uit wat voor uitkering u hebt. Het kan gaan om een WAO-, WIA-, Wajong- of WAZ-uitkering.
U hoeft de tegemoetkoming niet aan te vragen. U krijgt het bedrag van € 350,- netto automatisch uitgekeerd, waarschijnlijk tussen juli en september 2009. Het UWV draagt hier zorg voor.
Compensatie ouderen
Voor wie 65 jaar of ouder is, gelden verschillende nieuwe regels:
- De bruto-AOW is omhoog gegaan.
- De fiscale ouderenkorting is verhoogd.
- De inkomensgrens voor fiscale ouderenkorting is verhoogd met € 1500,-.
Om in aanmerking te komen voor ouderenkorting moet u op 31 december 2009 65 jaar of ouder zijn en een verzamelinkomen hebben van niet meer dan € 34.282,-.
Om door de nieuwe maatregelen niet in de problemen te komen met de huurtoeslag, wordt de inkomensgrens voor die huurtoeslag verhoogd. Het inkomen van alleenstaande ouderen mag per jaar € 700,- hoger zijn dan voorheen. Bij meerpersoonshuishoudens is dat circa € 1500,- per jaar.
Als ouderen in 2009 opeens een veel hoger voorschot krijgen voor hun huurtoeslag, terwijl hun inkomen ongeveer gelijk blijft, kan het verstandig zijn om een gedeelte van het voorschot apart te zetten. Als dan in 2010 het werkelijke bedrag wordt berekend, kan het eventueel te veel uitgekeerde bedrag in ieder geval worden terugbetaald. Na 2010 zullen die problemen niet zo veel meer voorkomen, omdat dan het overgangsjaar van aftrek van buitengewone uitgaven naar de Wtcg achter de rug is. Overigens kunnen ook nu al wijzigingen worden doorgegeven aan de Belastingdienst, zodat het voorschot opnieuw berekend wordt.
Zorgtoeslag
U hebt onder bepaalde voorwaarden recht op zorgtoeslag, een tegemoetkoming in de zorgpremie. U moet de toeslag zelf aanvragen. Zie www.belastingdienst.nl of www.toeslagen.nl. Op de laatstgenoemde site kunt u een proefberekening maken.
Meer informatie
Mocht u nog meer willen lezen over de wijzigingen in de ziektekosten dan kunt u kijken op de websites www.belastingdienst.nl, www.veranderingenindezorg.nl, www.postbus51.nl en www.cg-raad.nl.