Persoonsgebonden budget
Voor bepaalde vormen van zorg kunt u een persoonsgebonden budget (PGB) aanvragen: een geldbedrag waarmee u zelf zorg inkoopt. Het gaat vooral om zorg die te maken heeft met de (langdurige) verzorging van mensen met een chronische ziekte of handicap. Een PGB is mogelijk voor (onderdelen van) de AWBZ, Wmo en de zorgverzekering.
Wat is het?
Een persoongebonden budget (PGB) is een geldbedrag (‘budget’) waarmee bepaalde zorg kan worden ingekocht. Op die manier kunnen mensen die verzorging, hulp, begeleiding en logeeropvang nodig hebben, deze zorg zélf organiseren. Let op: een PGB is niet verplicht, u kunt ervoor kiezen.
PGB via de AWBZ, Wmo
U kunt PGB ontvangen voor een aantal voorzieningen uit de Algemene wet bijzondere ziektekosten (AWBZ) en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Dit betekent dat u met twee persoonsgebonden budgetten te maken kunt krijgen.
Iedere gemeente kan de Wmo op haar eigen manier invullen. Daarom is het lastig gedetailleerde informatie te geven. Onderstaande informatie gaat vooral over het AWBZ-budget. Voor meer informatie over het Wmo-budget kunt u terecht bij uw gemeente en op de websites www.info-wmo.nl en www.pgb.nl.
PGB via de zorgverzekering
Er kan soms ook een PGB worden aangevraagd voor zorg of diensten die u via uw zorgverzekering vergoed krijgt. Dit geldt voor sommige hulpmiddelen en curatieve GGZ-zorg. De procedure die u voor deze aanvraag moet volgen, verschilt per zorgverzekeraar. De verzekeraar beschikt over een reglement waarin de voorwaarden voor het verkrijgen van een PGB staan opgenomen. We verwijzen u naar uw zorgverzekeraar voor meer informatie.
In deze tekst gaat het verder alleen om AWBZ-zorg.
Welke zorg kunt u inkopen met een PGB?
Met een PGB kunt u een groot deel van de zorg inkopen die vergoed wordt door de AWBZ. Dit geldt voor: persoonlijke verzorging, verpleging en begeleiding. Behandelingen kunnen niet vergoed worden uit het PGB.
U kunt ook kiezen voor een PGB als u voor langdurig verblijf (tenminste vier etmalen per week) bent geïndiceerd voor een bepaald zorgzwaartepakket.
Hoe vraagt u een PGB aan?
De eerste stap is om een indicatie bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) in uw regio aan te vragen (zie www.ciz.nl), zoals dat gebruikelijk is bij AWBZ-zorg. Als u een indicatie krijgt, kunt u kiezen tussen een PGB, zorg in natura of een combinatie. Een keuze voor een PGB betekent dat het zorgkantoor een budget vaststelt. Dit ontvangt u in voorschotten op uw rekening.
De volgende stap is dat u de zorg daadwerkelijk regelt. Dat betekent dat u een overeenkomst sluit met een zorgverlener die u zelf uitkiest. Deze betaalt u met uw PGB. Het PGB dat u niet aan zorg uitgeeft, betaalt u achteraf terug aan het zorgkantoor.
Het PGB in acht stappen
Stap 1: aanmelding
Als u hulp of zorg nodig hebt, neemt u contact op met het Centrum Indicatiestelling Zorg in uw regio (zie ook: www.ciz.nl).
Stap 2: welke zorg hebt u nodig?
Iemand van de indicatiecommissie van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) neemt contact met u op, om samen met u te bepalen welke zorg of begeleiding u nodig hebt. Ook geeft hij of zij per zorgfunctie de ‘klasse’ oftewel de omvang van de zorg aan.
Vervolgens kiest u voor een PGB of voor zorg in natura. Een combinatie is ook mogelijk. Dit kan voor bijna iedere zorgfunctie waarvoor een indicatie is gegeven, behalve voor de functies ‘behandeling’ en ‘verblijf’.
Het onderzoek naar de zorgbehoefte heet een AWBZ-indicatie. De indicatie wordt meestal schriftelijk of telefonisch vastgesteld, maar een huisbezoek is ook mogelijk.
Stap 3: indicatiebesluit
Aan de hand van het onderzoek naar uw zorgvraag stelt het CIZ het indicatiebesluit vast.Het CIZ stuurt het indicatiebesluit naar het zorgkantoor en naar u. Een afschrift van dit schriftelijke besluit ontvangt u binnen zes weken nadat u uw aanvraag heeft ingediend. Bent u het niet eens met het besluit, dan kunt u bezwaar aantekenen. Als u lid bent van Per Saldo, de vereniging van budgethouders, kunt u hierbij ondersteuning krijgen.
In het indicatiebesluit staat hoe lang de indicatie geldig is. Dat kan per zorgfunctie verschillen. Een indicatie kan maximaal vijf jaar geldig zijn. Mocht de hulpvraag zich tussentijds wijzigen dan kunt u een nieuwe indicatie aanvragen. Het is de bedoeling dat kleine veranderingen worden opgevangen binnen uw budget. Wie het PGB wil blijven ontvangen moet zélf een herindicatie aanvragen uiterlijk zes weken voor afloop van de huidige indicatie. Voordat de budgetperiode afloopt stuurt het zorgkantoor u hierover bericht.
Stap 4: de toekenningsbeschikking
Het zorgkantoor berekent aan de hand van de indicatie en uw keuzes hoe hoog het PGB en de eigen bijdrage is. Hierover stuurt het zorgkantoor u een toekenningsbeschikking. Bent u het niet eens met deze beschikking dan kunt u bij het zorgkantoor bezwaar aantekenen. Ook hierbij ondersteunt Per Saldo haar leden.
Stap 5: uitbetaling van het budget
Het zorgkantoor stort het budget, min de eigen bijdrage, op uw bankrekening. U kunt hiermee de zorgverleners uitbetalen.
Stap 6: het inkopen van zorg
U koopt zélf zorg in en zoekt de hulpverleners of bureaus die de zorg verlenen. Vervolgens sluit u een overeenkomst met degene die hulp wil geven. In de overeenkomst legt u onder andere vast op welke wijze de betaling zal plaatsvinden en op welke dagen zorg verleend wordt. Het SVB Servicecentrum PGB en Per Saldo kunnen advies geven over welke overeenkomst van toepassing is. Er zijn modelovereenkomsten beschikbaar (ook via internet). Het zwart uitbetalen van zorgverleners is met een PGB dus niet mogelijk.
Stap 7: verantwoording afleggen
U moet het door u bestede budget verantwoorden. Sinds 1 januari 2008 geldt het bestedingsvrije bedrag. Dit bedraagt 1,5 procent van het netto jaarbudget met een minimum van € 250,- en een maximum van € 1.250,-. Budgethouders zijn vrij om dit bedrag naar eigen behoefte te besteden; het hoeft niet te worden verantwoord. Het zorgkantoor verstrekt de formulieren in verband met het budget dat verantwoord dient te worden. Ook aan de Belastingdienst moet u verantwoording afleggen. Elders in deze tekst leest u hierover meer informatie.
Stap 8: terugbetaling van het niet uitgegeven geld
Het niet uitgegeven geld betaalt u terug aan het zorgkantoor. Het zorgkantoor berekent hoeveel dat is.
Voor een uitgebreid stappenplan zie www.pgb-plein.nl.
Hulp zoeken
Bijzonder aan een PGB is dat u zelf uw hulp regelt. Hoe gebeurt dat in de praktijk?
Er zijn allerlei manieren om een hulpverlener te vinden. U kunt een overeenkomst sluiten met een zorgverlenende organisatie, zoals een particulier verpleegkundig bureau, een bemiddelingsbureau of een klussendienst. Het bureau verzorgt dan de hulp. Maar u kunt het ook echt zelf regelen, bijvoorbeeld door een oproep te plaatsen in een lokale krant, een briefje op te hangen bij de supermarkt, rond te vragen bij vrienden en bekenden of zij misschien mensen kennen die u kunnen helpen, enzovoort. Op www.pgb.nl, de website van Per Saldo en van mensen met een PBG, kunt u gratis een oproepje plaatsen. Individuele hulpverleners kunnen daar tegen betaling ook een advertentie plaatsen.
Verantwoording afleggen
U moet geregeld verantwoording afleggen over de besteding van uw PGB. Hoe en wanneer u dat moet doen, hangt af van de hoogte van uw budget.
Als uw budget minder is dan € 5.000,- per jaar, dan legt u over het bestede bedrag verantwoording af na afloop van het kalenderjaar. Als uw budget boven de € 5.000,- ligt, legt u ieder half jaar verantwoording af aan het zorgkantoor.
U legt verantwoording af door een formulier in te vullen dat u krijgt van het zorgkantoor. U vult een aantal zaken in: het bedrag dat u hebt uitgegeven per zorgfunctie, de bijkomende kosten voor het vinden van zorgverleners of begeleiders en de bemiddelingskosten voor het vinden van zorgverleners en begeleiders.
Kosten voor het bijhouden van de budgetadministratie of kosten voor ondersteuning bij het aanvragen en beheren van het budget kunt u niet verantwoorden aan het zorgkantoor. U zult ze uit het bestedingsvrije bedrag moeten betalen of voor eigen rekening moeten nemen. Ook hulpmiddelen en kosten voor medische behandelingen kunt u niet uit uw budget verantwoorden; hiervoor moet u zijn bij uw zorgverzekeraar.
Een keer per jaar geeft u ook aan de Belastingdienst op aan wie precies is uitbetaald. Dit gebeurt met een formulier dat de Belastingdienst u toestuurt. Op alle formulieren moet het sofi-nummer van de ontvanger worden vermeld. Overigens: het PGB geldt niet voor u zelf als inkomen. U hoeft dus niet méér belasting te betalen. Het PGB heeft ook geen invloed op inkomensafhankelijke subsidies, zoals huursubsidie of zorgtoeslag.
Terugvordering
Als het zorgkantoor vindt dat u het te verantwoorden budget aan zaken hebt besteed waarvoor het budget niet bedoeld is, krijgt u de kans dit recht te zetten. Lukt dit niet, dan kan het zorgkantoor het verkeerd uitgegeven budget terugvorderen.
Om dit goed te controleren kan het zorgkantoor u vragen naar kwitanties, declaraties of andere bewijzen Gooi deze dus nooit weg. Zorg voor een overzichtelijke administratie zodat u belangrijke papieren of kwitanties snel kunt terugvinden als dat nodig is.
Eigen bijdrage
Iedereen vanaf achttien jaar in het bezit van een PGB moet zelf een bedrag meebetalen. Dit bedrag wordt van uw PGB afgetrokken. Het bedrag wordt per vier weken vastgesteld door het Centraal Administratiekantoor Bijzondere Zorgkosten. Hoe hoog uw eigen bijdrage precies is, kunt u berekenen via www.hetcak.nl. Hier vindt u ook meer informatie.
De hoogte van de eigen bijdrage is afhankelijk van welke zorg u krijgt:
- voor persoonlijke verzorging betaalt u een eigen bijdrage van 33% van de kosten.
- voor verpleging betaalt u een eigen bijdrage van 20% van de kosten.
- voor begeleiding is tot 2010 geen bijdrage verschuldigd.
Daarnaast wordt ook nog rekening gehouden met de hoogte van uw inkomen en de eigen bijdragen die u betaalt voor andere voorzieningen.
Het budget komt op de eigen bankrekening
De eigen bijdrage wordt in mindering gebracht op het (bruto) budget. Wat overblijft is het netto budget. Dit wordt op uw rekening gestort. Afhankelijk van de hoogte van het budget wordt het budget uitbetaald in voorschotten. Een klein budget krijgt u eens per jaar. Grotere budgetten worden uitgesmeerd: twee, drie of twaalf keer in een jaar. U hoeft het budget niet op te maken in de periode waarvoor het is verleend; u kunt het het hele jaar gebruiken.
Met het PGB op uw bankrekening kunt u de zorgverlener snel betalen. Achteraf verantwoordt u aan het zorgkantoor wat er met het geld is gebeurd.
Ondersteuning bij het PGB-beheer
Er is een aantal organisaties die u kunnen helpen bij de ondersteuning van uw PGB-beheer, zoals Per Saldo.
Budgethoudersvereniging Per Saldo
Per Saldo is een vereniging van en voor mensen met een persoonsgebonden budget. Lid worden van Per Saldo kan voor € 36,- per jaar als u per automatische incasso betaalt. Wilt u per acceptgiro betalen, dan kost dat € 2,50 extra. U hebt dan een basislidmaatschap. Als u een lidmaatschap ‘plus’ afsluit bent u bovendien verzekerd voor juridische bijstand bij bezwaar- en beroepsprocedures over de indicatiestelling en de toekenning van het PGB. Ook kan Per Saldo u dan bijstaan bij geschillen over overeenkomsten met hulpverleners en hulpverlenende instellingen. Het lidmaatschap ‘plus’ kost € 56,50 per jaar (€ 2,50 extra bij betaling per acceptgiro). Kijk op de website voor de voorwaarden bij het verlenen van juridische ondersteuning: www.persaldo.nl
Met een lidmaatschap kunt u gratis informatie en advies verkrijgen via: 030 - 230 40 66 (ma: 10.00 - 17.00 uur, en di t/m do: 9.00 - 17.00 uur). Vragen kunnen ook via de mail worden gesteld: info@pgb.nl. Als u geen lid bent, belt u: 0900 - 742 48 57 (€ 0,20 pm).
Andere organisaties
- Het SVB Servicecentrum PGB kan kosteloos steun geven bij de salarisadministratie. Als een werknemer ziek is, zal de SVB daarnaast zorg dragen voor de wettelijk verplichte loondoorbetaling. De budgethouder kan het PGB dan gebruiken om een vervangende zorgverlener te betalen. De SVB beantwoordt telefonisch vragen op het terrein van arbeidsrecht en stuurt budgethouders model-zorgovereenkomsten toe. SVB Servicecentrum PGB is op werkdagen bereikbaar van 8.00 tot 17.00 uur, 030 - 264 82 00 en per e-mail: pgb@svb.nl. U kunt ook eens kijken op de website: www.svb.nl/pgb.
- Het zorgkantoor voert het grootste gedeelte van de AWBZ uit. Nederland is ingedeeld in zorgregio’s. De zorgkantoren in deze regio’s houden zich bezig met de uitvoering van de AWBZ en het PGB, ongeacht bij welke verzekeraar u verzekerd bent. De zorgkantoren geven meer informatie over het PGB en hebben hierover een uitgebreide brochure. Een lijst van de zorgkantoren in de verschillende regio’s vindt u op www.zn.nl. Bij uw gemeente kunt u meer informatie inwinnen over de aanvraag van een Wmo-voorziening.
- MEE organisaties bieden ondersteuning aan mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke handicap of chronische ziekte. In elke regio is een MEE organisatie gevestigd. Op www.mee.nl vindt u alle adressen op een rij. U kunt ook bellen met 0900 - 999 88 88 (lokaal tarief).
- Het steunpunt PGB geeft advies, informatie en steun aan budgethouders. In steeds meer regio’s zijn steunpunten gevestigd. Adressen van de steunpunten zijn te vinden op www.pgb.nl.